“პატრიარქს, რომ გავყოლოდით, იქნებ ჩვენი ბედი სხვაგვარად წარმართულიყო” – 9 აპრილიდან 30 წლის შემდეგ

ზუსტად 30 წლის წინ, 1989 წლის 9 აპრილს, საბჭოთა არმიის ნაწილებმა, დილის 4 საათზე მთავრობის სახლის წინ მომიტინგეები არნახული სისასტიკით დაარბიეს. ოფიციალური მონაცემებით, მანიფესტაციის დაშლის დროს 16 ადამიანი ადგილზე დაიღუპა. მათ შორის 14 ქალი იყო, ერთი მათგანი – ორსული. ბარბაროსულად მოკლულთა შორის ყველაზე ახალგაზრდები 16 წლის გოგონები იყვნენ.

მათი სახელები და გვარები ბევრს დღემდე ახსოვს: აზა ადამია, ნათია ბაშალეიშვილი, ეკა ბეჟანიშვილი, ნატო გიორგაძე, თამუნა დოლიძე, თინა ენუქიძე, ნინო თოიძე, ზაირა კიკვიძე, მანანა ლოლაძე, თამარ მამულიშვილი, ვენერა მეტრეველი, მამუკა ნოზაძე, ნანა სამარგულიანი, შალვა ქვასროლიაშვილი, მარინა ჭყონია-სამარგულიანი, ელისო ჭიპაშვილი, თამარ ჭოველიძე, ნოდარ ჯანგირაშვილი, მზია ჯინჭარაძე, მანანა მელქაძე, გია ქარსელაძე…   

ყველაფერი ასე დაიწყო: აფხაზეთში “ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება”, აფხაზეთის ავტონომიის გაუქმებით ანტიიმპერიალისტურ მიტინგებს მართავდა. ერთ-ერთი აქციის შემდეგ სოხუმისკენ მიმავალ ავტობუსს, რომელშიც მომიტინგეები ისხდნენ, თავს დაესხნენ. 1989 წლის 2 აპრილს ამის გამო სოხუმში გრანდიოზული აქცია გაიმართა, რომელშიც ბევრი აფხაზი მონაწილეობდა. “ილია ჭავჭავაძის საზოგადოებამ” ქართველებსა და აფხაზებს შორის შეტაკების პროვოცირების თავიდან აცილების მიზნით, წინააღმდეგობის ცენტრი თბილისში გადმოიტანა. 

4 აპრილიდან თბილისში საყოველთაო გაფიცვა დღის 3 საათზე დაიწყო, როცა სამედიცინო ინსტიტუტის ტერიტორიაზე სტუდენტების მიტინგი გაიმართა. იმავე საღამოს, 7 საათზე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სააქტო დარბაზში კიდევ ერთი მიტინგი მოეწყო. გადაწყდა, აფხაზეთის საკითხთან დაკავშირებით საქართველოს სსრ მთავრობისადმი ეროვნული დაუმორჩილებლობა გამოეცხადებინათ, საქართველოში დროებითი მთავრობა შექმნილიყო და ავტონომიური ფორმირებები გაუქმებულიყო. ამის შემდეგ, მომიტინგეთა უმრავლესობა მთავრობის სახლისაკენ გაემართა. შედგა ახალი მიტინგი, რომელიც მეორე დილის 5 საათისათვის დამთავრდა, როცა ახალგაზრდების ერთმა ნაწილმა შიმშილობა გამოაცხადა.

5 აპრილს აფხაზეთის პრობლემატიკამ მომიტინგეთათვის მეორე ადგილზე გადაინაცვლა. ორატორთა გამოსვლებში აქცენტი სსრ კავშირის შემადგენლობიდან საქართველოს გამოსვლის მოთხოვნაზე გაკეთდა. ეროვნული მოძრაობის რადიკალურმა ნაწილმა გამოაცხადა, რომ აფხაზეთის პრობლემა საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვებისთანავე მოგვარდებოდა. მომიტინგეებს თანდათან სხვადასხვა საწარმოებისა და სასწავლებლების წარმომადგენლები უერთდებოდნენ. უმაღლეს სასწავლებლებში სტუდენტთა ჯგუფები ჩამოყალიბდა, რომლებიც შენობებში მასწავლებლებსა და სტუდენტებს არ უშვებდნენ და გაფიცვისკენ მოუწოდებდნენ. გამოცხადდა, რომ თუ არ დაკმაყოფილდებოდა მოთხოვნა, საქართველო სსრ კავშირის შემადგენლობიდან გამოსულიყო, საყოველთაო-ეროვნული გაფიცვა და მასობრივი შიმშილობა დაიწყებოდა.

7 აპრილისთვის მთავრობის სახლის წინ უკვე საშუალოდ 10-20 ათასი კაცი იმყოფებოდა. ერთ-ერთმა ლიდერმა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საფრანგეთის პრეზიდენტებს მიმართა, რომ რუსეთის მიერ საქართველოს წინააღმდეგ აგრესიის გამოყენება ეცნოთ.

8 აპრილს, კრემლის ზეგავლენით, საქართველოს რესპუბლიკური აქტივის სხდომაზე მომიტინგეთა დარბევის გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირეს. გამოქვეყნდა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს ბრძანებულება, რომლის თანახმადაც მიტინგებისა და დემონსტრაციების აღკვეთის პირობები მკაცრდებოდა. ეს ბრძანებულება უშუალოდ თბილისის მოვლენების შეჩერების მიზნით მიიღეს. ყოველივე ამით კი მიტინგის დარბევის იურიდიული საფუძველი შეიქმნა. დღის მეორე ნახევარში გავრცელდა ხმა, თითქოს შინაგან სამინისტროს სპეციალურ ქვედანაყოფებს მიტინგის დაშლის შესახებ მითითება ჰქონდათ მიცემული. ორგანიზებული წინააღმდეგობის გაწევის მიზნით ლიდერების ხელმძღვანელობით მიტინგის ადგილის ირგვლივ მდებარე ქუჩების ავტობუსებითა და სატვირთო მანქანებით ჩაკეტვა დაიწყეს. ლიდერები შეკრებილთ მოუწოდებდნენ, არ წასულიყვნენ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სამხედრო ნაწილები გამოჩნდებოდნენ. მათ ყურად არ იღეს სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის – ილია მეორის მოწოდება სასწრაფოდ დაშლის შესახებ.

30 წლის წინანდელ მოვლენებს დეკანოზი დავითი (დათუაშვილი) იხსენებს. მისი შეფასებით,  მომიტინგეებს მაშინ ილია II-ისთვის რომ დაეჯერებინათ და გაჰყოლოდნენ, ქვეყანა ბევრ უბედურებას აიცილებდა თავიდან. პატრიარქის მიმართ ხალხის მოქმედება 9 აპრილს პროტესტი იყო.

მისივე თქმით, პატრიარქი გრძნობს იმას, რაც ჩვეულებრივი ადამიანისათვის მიუწვდომელია. უწმიდესის მოწოდებას არ შეიძლება შეეწინააღმდეგო. როცა ასეთი დიდი სულიერი იერარქი გეუბნება, რომ რაღაც უნდა გააკეთო, უსიტყვოდ უნდა დაემორჩილო.

“ჩვენ ვამბობთ, 9 აპრილის ტრაგედია რომ არ მომხდარიყო, არაფერი შეიცვლებოდაო. და რა შეიცვალა კარგისკენ? არაფერი ხომ?! ასეთი სპონტანურობა გვახასიათებს. ეს არის ჩვენი უარყოფითი თვისება. რომ დაეჯერებინა ხალხს, წავიდოდნენ, სისხლი არ დაიღვრებოდა, მსგავსი არაფერი მოხდებოდა და შესაძლებელია, როგორც ბალტიის ქვეყნები გადავიდნენ ერთი ფორმაციიდან მეორეში ყოველგვარი ზედმეტობების, რევოლუციებისა და საშინელებების, ერთმანეთის კვლის გარეშე, ნელ-ნელა ჩვენთანაც ასევე მომხდარიყო. დაგვეჯერებინა პატრიარქისათვის, გავყოლოდით და იქნებ ჩვენი ბედი სხვაგვარად წარმართულიყო… უფლის ხელში არ არის ყველაფერი?! ღვთის ნებითაა ყოველივე – კარგიც და ცუდიც. როცა მის წინააღმდეგ მიდიხარ, ყოველთვის ელოდე ცუდს…” – აცხადებს დეკანოზი დავითი. 

9 აპრილის, დილისთვის, ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარის ნაწილები ბრძანების შესასრულებლად მზად იყვნენ. მომიტინგეთა დაშლა საქართველოს მილიციასაც კი არ ანდეს. მოსკოვიდან თვითმფრინავებით საბჭოთა კავშირის შინაგანი ჯარების სპეცდანიშნულების 420 ჯარისკაცი გენერალ ეფიმოვის მეთაურობით გამოგზავნეს. მიტინგის დარბევას ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდალი იგორ როდიონოვი ხელმძღვანელობდა. დამსჯელმა ნაწილებმა მომიტინგეებს ალყა ყველა მხრიდან შემოარტყეს. შეიარაღებულნი იყვნენ ხელკეტებით, ორლესული მახვილებითა და მომწამვლელი გაზით.

მთავრობის სასახლის წინ ასეული ჯარისკაცი იერიშით შეიჭრა და მომიტინგეებსა და მოშიმშილეებს შეუბრალებლად დაუწყო ჩეხვა. უმწეო მსხვერპლთ ალესილ ნიჩბებსა და ხელკეტებს ურტყამდნენ შეძახილებით “სტალინისთვის!”. მიტინგი სულ რამდენიმე წუთში დაიშალა. მოედანზე მხოლოდ საშინლად დასახიჩრებული და ბარბაროსულად მოკლული ადამიანების გვამები დარჩა. 200-ზე მეტი კაცი გაზით მოიწამლა, მრავალი კი – დაიჭრა. როგორც შემდგომ აღმოჩნდა, ქიმიური იარაღიც იყო გამოყენებული. ექიმები დაზარალებულებს ვერ ეხმარებოდნენ, რადგან არ იცოდნენ ამ ქიმიური იარაღის შემადგენლობა. სამხედროებმა კი, რა თქმა უნდა, ეს საიდუმლო არ გაამხილეს.

წყარო: “ამბიონი” 

მსგავსი თემები

25 Thoughts to ““პატრიარქს, რომ გავყოლოდით, იქნებ ჩვენი ბედი სხვაგვარად წარმართულიყო” – 9 აპრილიდან 30 წლის შემდეგ”

  1. Attractive component of content. I simply stumbled upon your site and in accession capital to say that I get actually loved account your weblog posts. Any way I’ll be subscribing in your feeds or even I achievement you get right of entry to constantly quickly.

  2. With havin so much content do you ever run into any issues of plagorism or copyright infringement? My site has a lot of completely unique content I’ve either written myself or outsourced but it seems a lot of it is popping it up all over the internet without my agreement. Do you know any methods to help protect against content from being stolen? I’d genuinely appreciate it.

  3. Hi, Neat post. There is a problem with your site in internet explorer, would check this… IE still is the market leader and a large portion of people will miss your magnificent writing because of this problem.

  4. Hello. Great job. I did not expect this. This is a impressive story. Thanks!

  5. What i do not understood is actually how you are not really much more well-liked than you might be right now. You are very intelligent. You realize thus considerably relating to this subject, made me personally consider it from a lot of varied angles. Its like men and women aren’t fascinated unless it’s one thing to do with Lady gaga! Your own stuffs nice. Always maintain it up!

  6. An impressive share, I just given this onto a colleague who was doing a little analysis on this. And he in fact bought me breakfast because I found it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for the treat! But yeah Thnkx for spending the time to discuss this, I feel strongly about it and love reading more on this topic. If possible, as you become expertise, would you mind updating your blog with more details? It is highly helpful for me. Big thumb up for this blog post!

  7. You got a very great website, Gladiolus I noticed it through yahoo.

  8. Heya i am for the first time here. I found this board and I find It really useful & it helped me out a lot. I hope to give something back and help others like you helped me.

  9. F*ckin’ awesome issues here. I am very happy to look your article. Thanks so much and i am taking a look forward to contact you. Will you kindly drop me a e-mail?

  10. I found your blog site on google and check a couple of of your early posts. Proceed to keep up the excellent operate. I simply additional up your RSS feed to my MSN News Reader. Seeking ahead to studying more from you afterward!…

  11. You have brought up a very superb details , regards for the post.

  12. I do love the manner in which you have presented this particular concern plus it really does present me some fodder for consideration. Nonetheless, coming from just what I have seen, I simply trust as other feed-back pack on that people today remain on issue and don’t start on a tirade associated with the news of the day. Anyway, thank you for this fantastic piece and though I can not necessarily go along with this in totality, I respect the standpoint.

  13. Your style is so unique compared to many other people. Thank you for publishing when you have the opportunity,Guess I will just make this bookmarked.2

  14. Howdy! Do you use Twitter? I’d like to follow you if that would be ok. I’m undoubtedly enjoying your blog and look forward to new posts.

  15. As soon as I noticed this web site I went on reddit to share some of the love with them.

  16. I’d have to examine with you here. Which isn’t one thing I often do! I take pleasure in studying a publish that will make people think. Additionally, thanks for allowing me to remark!

  17. I don’t even know the way I stopped up here, however I believed this submit was once good. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger in the event you aren’t already ;) Cheers!

  18. I know this if off topic but I’m looking into starting my own blog and was curious what all is needed to get set up? I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny? I’m not very web savvy so I’m not 100 sure. Any tips or advice would be greatly appreciated. Thank you

  19. Hey, you used to write great, but the last few posts have been kinda boring… I miss your great writings. Past several posts are just a bit out of track! come on!

  20. Fantastic web site. Plenty of helpful information here. I’m sending it to several buddies ans also sharing in delicious. And obviously, thank you to your effort!

  21. I have been reading out some of your posts and i must say pretty nice stuff. I will definitely bookmark your site.

  22. I simply could not depart your site prior to suggesting that I really enjoyed the usual info a person provide on your visitors? Is going to be back ceaselessly to check up on new posts.

  23. I am just commenting to let you know what a really good encounter my cousin’s child enjoyed browsing your site. She noticed a good number of details, which include what it’s like to possess an incredible giving spirit to let the mediocre ones easily gain knowledge of several tortuous issues. You undoubtedly exceeded my expected results. I appreciate you for imparting those valuable, dependable, revealing and in addition cool tips about that topic to Mary.

  24. I intended to write you the very small observation to help give thanks as before relating to the gorgeous thoughts you’ve provided on this site. It was wonderfully open-handed of people like you to make publicly just what many individuals could possibly have sold for an e-book to end up making some cash for themselves, especially since you could have tried it in case you decided. These tricks also worked like a easy way to know that some people have the identical eagerness like my own to know the truth a whole lot more related to this issue. I am certain there are thousands of more pleasurable opportunities ahead for individuals that looked over your blog.

  25. Some genuinely great information, Gladiola I found this.